Not: Bu içerikte yer alan rakamlar, tarafımıza iletilen örnek ücret verileri üzerinden hazırlanmıştır. Kurum, kadro, unvan, derece, ödeme kalemleri ve uygulamalara göre farklılık oluşabilir.
- Kısa Özet: Sorun Nerede Başlıyor?
- 2020–2025 Karşılaştırması: Normal Mesai vs. Fazla Mesai
- Oranlar Ne Diyor? “Fazla Mesai” Neden Daha Ucuz?
- 128 Saat Fazla Mesai Örneği: Kayıp Ne Kadar?
- Enflasyon ve Günlük Hayat: 1 Saatlik Nöbet Ücreti Ne Anlama Geliyor?
- Bayram, Resmî Tatil ve Gece Nöbeti: Fark Neden Tartışılıyor?
- Sonuç: Bu Bir Ücret Politikası mı, “Tüketme” Politikası mı?
- Çözüm Önerileri: Sürdürülebilir Bir Model Nasıl Kurulur?
- Sık Sorulan Sorular
Kısa Özet: Sorun Nerede Başlıyor?
- Fazla mesai daha fazla emek, risk ve sorumluluk demektir.
- Ancak örnek verilerde fazla mesai saat ücreti, normal mesaiye göre daha düşüktür.
- Personel eksikliği olan birimlerde yüksek saatlerde nöbet ile birleşince, “ucuz iş gücü” eleştirisi büyümektedir.
- Sonuçta tükenmişlik, meslekten uzaklaşma, göç ve hasta güvenliğinde risk tartışmaları gündeme gelmektedir.
2020–2025 Karşılaştırması: Normal Mesai vs. Fazla Mesai
Sahadan paylaşılan örnek ücret verileri aşağıdaki gibidir:
2020 Yılı (Örnek)
- 1 saat normal mesai: 31,25 TL
- 1 saat fazla mesai (servis): 13,80 TL
- 1 saat fazla mesai (yoğun bakım/acil): 20,69 TL
2025 Yılı (Örnek)
- 1 saat normal mesai: 390 TL
- 1 saat fazla mesai (servis): 116 TL
- 1 saat fazla mesai (yoğun bakım/acil): 176 TL
Karşılaştırma Tablosu
| Yıl | Normal Mesai (1 saat) | Fazla Mesai – Servis (1 saat) | Fazla Mesai – Yoğun Bakım/Acil (1 saat) |
|---|---|---|---|
| 2020 | 31,25 TL | 13,80 TL | 20,69 TL |
| 2025 | 390 TL | 116 TL | 176 TL |
Oranlar Ne Diyor? “Fazla Mesai” Neden Daha Ucuz?
2025 örnek verileri üzerinden basit oran hesabı bile tabloyu netleştiriyor:
- Servis fazla mesai / normal mesai: 116 / 390 ≈ %29,7
- Yoğun bakım-acil fazla mesai / normal mesai: 176 / 390 ≈ %45,1
Bu, pratikte şu anlama gelir: Hemşire normal mesai saatinde 390 TL değerindeyken, aynı hemşire nöbete kaldığında 116 TL (servis) veya 176 TL (yoğun bakım/acil) karşılığında çalıştırılmaktadır. Yani daha fazla çalış, daha az kazan düzeni ortaya çıkmaktadır.
128 Saat Fazla Mesai Örneği: Kayıp Ne Kadar?
Personel eksikliği nedeniyle birçok kurumda hemşirelerin ayda 128 saate varan fazla mesaiye kaldığı ifade edilmektedir. Aynı örnek rakamlarla hesaplandığında:
128 saat normal mesai üzerinden ödenseydi
- 128 × 390 TL = 49.920 TL
128 saat fazla mesai üzerinden ödendiğinde
- Servis: 128 × 116 TL = 14.848 TL
- Acil / Yoğun Bakım: 128 × 176 TL = 22.528 TL
Aradaki fark (gelir kaybı)
- Servis farkı: 49.920 − 14.848 = 35.072 TL (yaklaşık 35 bin TL)
- Yoğun bakım/acil farkı: 49.920 − 22.528 = 27.392 TL (yaklaşık 27 bin TL)
Bu fark, fazla mesainin “personel açığını kapatma” aracı olmaktan çıkıp, ücret politikası bu şekilde sürdüğünde hemşire emeğini ucuzlatan bir mekanizmaya dönüşebileceğini göstermektedir.
Enflasyon ve Günlük Hayat: 1 Saatlik Nöbet Ücreti Ne Anlama Geliyor?
Günlük yaşam maliyetlerinin yükseldiği bir ortamda saatlik nöbet ücretleri daha görünür hale geliyor. Sahadan gelen örnekler şöyle:
- Bir tost: 200 TL
- Bir kahve: 150 TL
- Bir öğün yemek: 300–400 TL
Bu tabloda serviste 1 saat nöbet için paylaşılan 116 TL ve acil/yoğun bakımda 1 saat nöbet için paylaşılan 176 TL, “emeğin değeri” tartışmasını büyütmektedir.
Bayram, Resmî Tatil ve Gece Nöbeti: Fark Neden Tartışılıyor?
Uluslararası uygulamalarda fazla mesai; gece, bayram ve resmî tatillerde artırımlı ödenir. Türkiye’de ise sahadan paylaşılan iddiaya göre:
- Bayram nöbeti farkı: Saatte yaklaşık 20 TL gibi “sembolik” bir düzeyde kalabilmektedir.
- Gece ve tatil nöbetlerindeki artan iş yükü, stres ve riskin ücret modeline yeterince yansımadığı ifade edilmektedir.
Bu nedenle “bayramda, tatilde, gecede çalışan hemşireye” verilen farkın, teşekkür değil emeğin küçümsenmesi olarak görüldüğünü savunan çok sayıda meslektaş bulunmaktadır.
Sonuç: Bu Bir Ücret Politikası mı, “Tüketme” Politikası mı?
Eleştirinin merkezinde şu görüş vardır: Personel eksikliği kadro açılarak çözülmek yerine, mevcut hemşirelerin daha fazla çalıştırılmasıyla telafi edilmektedir. Ücret modeli de bu yaklaşımı destekler şekilde sürdüğünde ortaya şu sonuçlar çıkmaktadır:
- Tükenmişlik ve motivasyon kaybı
- Meslekten kaçış ve kurum içi/kurum dışı istifalar
- Yurt dışına göç eğiliminin artması
- Hasta güvenliğinde risk (yorgunluk, dikkat dağınıklığı, hata olasılığı)
Fazla mesai daha fazla emek, daha fazla risk, daha fazla sorumluluk demektir. Ancak sahadaki örnekler; hemşireler için fazla mesainin “daha ucuz emek” anlamına gelebildiğini ortaya koymaktadır. Bu sürdürülebilir değildir. Bu adil değildir. Bu insanî değildir.
Çözüm Önerileri: Sürdürülebilir Bir Model Nasıl Kurulur?
Hemşirelerin sahadan yükselttiği talepler, çoğunlukla aşağıdaki başlıklarda toplanmaktadır:
1) Fazla mesai ücretinin artırımlı ödenmesi
- Fazla mesainin, normal mesaiye göre artırımlı ücretlendirilmesi
- Gece, resmî tatil ve bayramlar için ek katsayı ve şeffaf hesaplama
- Acil/yoğun bakım gibi riskli birimler için anlamlı fark
2) Personel açığının kadro ile kapatılması
- İş yüküne göre hemşire sayısının artırılması
- 128 saat gibi yüksek fazla mesai pratiklerinin istisna haline getirilmesi
- Birim bazlı ihtiyaç analizi ve planlı istihdam
3) Mesleki örgütlenme ve güçlü temsil
- Ücret, çalışma saatleri ve özlük haklarında güçlü temsil
- Sahadan veri toplayan, raporlayan ve şeffaf biçimde kamuoyuna sunan yapı
- Ortak talepleri tek sesle duyurabilen bir organizasyon
Öne çıkan çağrı: Hemşireler mesleki olarak örgütlenerek Hemşireler Birliğini kurmalıdır. Hemşire emeğinin karşılığını almadığı bir sağlık sistemi ayakta kalamaz.
Sık Sorulan Sorular
Fazla mesai ücreti neden normal mesaiden düşük olabiliyor?
Ödeme kalemleri, katsayılar ve kurum uygulamalarına bağlı olarak farklı tablolar ortaya çıkabiliyor. Sahadan yükselen eleştiriler, bu sistemin personel açığını “fazla çalıştırma” ile kapatırken saatlik maliyeti düşük tutmaya yöneldiğini savunuyor.
128 saat fazla mesai “normal” mi?
Bu soru; birimin iş yükü, personel sayısı, mevzuat, izin/istirahat düzeni ve kurum uygulamalarına göre değerlendirilir. Yüksek fazla mesai pratikleri çoğu zaman sürdürülebilirlik ve iş sağlığı açısından tartışmalıdır.
Bu tablo hasta güvenliğini etkiler mi?
Uzayan nöbetler ve dinlenme süresinin kısalması; yorgunluk, dikkat azalması ve hata riskini artırabilir. Bu nedenle fazla mesai konusu yalnızca “ücret” değil, aynı zamanda “hizmet kalitesi ve güvenliği” başlığı altında da ele alınmaktadır.
HEMŞİRE.COM HABER MERKEZİ